Ucuz teklif pahalıya patlıyor, çünkü fark teklifte yazmayan yerde: kademeler tek tek yazılı mı, hücre sayısı belli mi, karbon miktarı ve değişim aralığı var mı, fan ve kanal işçiliği dahil mi, devreye alma ve tutanak dahil mi, bakımı kim yapacak, yedek parça bulunuyor mu. Bu kalemler yazılı değilse iki teklif aynı şeyi anlatmıyor ve fiyatları yan yana koymak anlamsız. Maliyet sonradan tam bu boşluklardan çıkıyor.
Teklifte aranacaklar
Bu sekiz kalem yazılı değilse iki teklif aynı şeyi anlatmıyor demektir ve fiyatları yan yana koymak anlamsız oluyor.
En sık atlanan kalem: karbon
Karbon sarf malzemesi. Bir kez alınıp bitmiyor, doyduğunda değişiyor. Bu yüzden teklifi düşük göstermenin en kolay yolu bu kalemi çıkarmak.
Sonuç şu oluyor: cihaz kuruluyor, duman kesiliyor, cephedeki is duruyor — ve koku aynen devam ediyor. İşletmeci "filtre çalışmıyor" diye düşünüyor, oysa alınan cihaz kokuyla ilgili bir iş yapmıyor.
Karbon sonradan eklenebiliyor ama kurulumda yer bırakılmamışsa kanalı yeniden açmak gerekiyor. Kademelerin neden ayrı işler yaptığını elektrostatik mi karbon mu yazısında anlattım.
İkinci kalem: kapasite
Elektrostatik ünitenin kapasitesi hücre sayısıyla ölçekleniyor. Küçük tutulmuş bir cihaz ilk aylarda iş görüyor gibi duruyor, sonra yetmemeye başlıyor.
Yetmemenin belirtisi arıza değil, verim düşüklüğü: hava cihazın içinden çok hızlı geçtiğinde zerrecikler plakalara yapışmaya vakit bulamıyor. Cihaz çalışıyor, fan dönüyor, ama tutma oranı düşük.
Bunun sonradan çözümü ilave hücre ya da cihaz değişimi — ikisi de ilk kurulumda doğru boyutlandırmaktan pahalı.
Üçüncü kalem: bakım ve parça
Kurulumdan sonra ortada kalmak, hesapta olmayan bir maliyet kalemi.
Bakımı kim yapacak? Cihazı satan firma bakımı da üstleniyor mu? Marka bağımsız servis bulunabiliyor mu?
Parça bulunuyor mu? Plaka ve iyonizer teli zamanla yenileniyor. Parçası bulunmayan bir cihaz birkaç yıl sonra tümüyle değişmek zorunda kalıyor — yani "ucuz" cihaz aslında kısa ömürlü cihaz oluyor.
Dördüncü kalem: işçilik
Teklifler bazen sadece cihazı kapsıyor. Kanal işçiliği, asma tavan düzenlemesi, elektrik beslemesi ve devreye alma ayrı çıkıyor.
Devreye alma özellikle önemli, çünkü tutanağı ruhsat dosyasında sorulan belgelerden biri. Hangi belgenin nereden geldiğini ruhsat dosyası yazısında listeledim.
Satıcıyı değerlendirmenin pratik yolu
Cihaz kadar arkasındaki taraf da satın aldığınız şeyin parçası. Kurulumdan sonra ortada kalmamak için sorulabilecek somut şeyler var:
Benzer bir kurulum gösterebiliyor mu? Sizinkine benzer büyüklükte ve pişirme türünde bir referans. Sektör listesi değil, gerçek bir kurulum.
Keşfe geliyor mu? Yerinde ölçüm yapmadan teklif veren bir taraf, kapasiteyi tahmin ediyor demektir. Bu tahmin tutmadığında sorumluluk size kalıyor.
Devreye alma tutanağı veriyor mu? Bu belge sonradan üretilemiyor ve ruhsat dosyasında soruluyor.
Bakımı kim yapacak? Kurulumu yapan firma bakımı da üstleniyor mu, yoksa "bakımı başka firmadan alırsınız" mı diyor?
Arıza durumunda ne kadar sürede geliyor? Mutfağın durduğu bir arızada bu süre doğrudan ciro kaybı demek.
Beş sorunun cevabı da netse fiyat farkı anlamlı bir fark oluyor. Değilse, karşılaştırdığınız şey aynı hizmet değil.
Gerçek maliyet nerede birikiyor
Bir filtre kurulumunun ömür boyu maliyeti üç yerde toplanıyor: ilk yatırım, sarf malzemesi ve bakım. Ucuz teklifler genelde ilk kalemi düşürüp diğer ikisini büyütüyor.
Karşılaştırmayı anlamlı kılan soru şu: "Bu cihaz üç yıl boyunca bana neye mal olacak?" Kademeler eksikse üzerine ilave çıkıyor, kapasite küçükse büyütme çıkıyor, parça bulunmuyorsa değişim çıkıyor.
Sık sorulan sorular
İkinci el cihaz mantıklı mı?
Kapasitesi mekânınıza uyuyorsa ve parça bulunabiliyorsa değerlendirilebilir. Bakılacak şey hücrelerin durumu ve yüksek gerilim kademesinin çalışıp çalışmadığı. Teknik dokümanı olmayan bir cihazda bunlar keşifle tespit ediliyor.
Neden fiyat listesi paylaşmıyorsunuz?
Aynı ocak, farklı mekânda farklı kurulum gerektiriyor: kanal uzunluğu, dirsek sayısı, asma tavan yüksekliği ve mekânın hacmi kapasiteyi değiştiriyor. Ölçüm yapılmadan verilen bir rakam ya yüksek ya da eksik çıkıyor.
En ucuz teklifi alıp sonra geliştirsem?
Kademe eklenebiliyorsa mümkün. Sorun genelde yer: kurulumda ilave kademe için boşluk bırakılmamışsa sonradan eklemek kanalı yeniden açmak demek. Teklif alırken "sonradan karbon eklenebilir mi" diye sormak bu riski baştan görüyor.
Mekânınıza gerçekten neyin gerektiğini görmek için filtre modellerine bakabilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Güncel mevzuat ve işletmenize özel yükümlülükler için ilgili resmi mercilere veya bir hukuk danışmanına başvurun.